جمعه بیست و ششم فروردین 1390

مدل های درک خواندن و روش های آموزش آن

باسمه تعالی

موضوع : مدل های درک خواندن و روش های آموزش آن

استاد راهنما : استاد حسینی لر     نام دانشجو : زهره محمدی اصفهانی

 به طور کلی 3 الگوی مشخص برای درک خواندن وجود دارد :

1 – الگوی داده محور ( الگوی گاف )

2 – مفهوم محور ( گودمن )

3– مدل تعاملی خواندن ( الگوی جاست و کارپنتر (

الگوهای داده محور :

واژه ها معانی خاصی دارند . برای یادگیری متن خوانده شده باید معانی واژه ها وتداعی آن ها را مشخص و آن ها را در نظم مناسبی که جمله تعین می کند قرار داد . بر اساس این دیدگاه درک خواندن رمزگشایی است . مثل الگوی گاف . در این الگو نقش چشم موثر است . به نظر او خوانندگان حرف به حرف و واژه به واژه در خواندن جمله پیش می روند .

الگوی مفهوم محور( گودمن) :

تاکید خود را بر دانش قبلی می گذارند . انتظارات خوانندگان درباره ی موضوع تعین کننده فرایند درک است . در این دیدگاه خوانندگان از نمادهای مکتوب روی صفحه برای ساختن معنا استفاده می کنند .

مدل تعاملی خواندن :

 این مدلی است که بیش تر مورد پذیرش قرار گرفته . بر اساس این مدل ما هنگام خواندن با متن به صورت منفعل برخورد نمی کنیم بلکه فهم و درک ما از متن حاصل تعامل فعال ذهن با عناصر نوشتاری است .

روش های آموزش خواندن:

1 - رمز گشایی : ترجمه ی واژه های مکتوب به تلفظ معادل آن ها

2 – واژگان : اسناد معنا به واژه ها و فعال سازی شبکه ای از تداعی ها

3 – درک جمله و بند : واحد های متن باید مناسب نقش های کارکردی آن ها باشد . ( مانند مسند و مسند الیه جمله و جمله ی عنوان )

4 – درک متن : متن کامل باید هم چون هستی مستقل مثلا گزارش ( روایت ) ، توضیح و گفتار درک شود .

در کتاب یادگیری خواندن روش های خواندن را دو نوع دانسته :

1 – رمزگشایی ( تاکید بر رمز ) یادگیری را رابطه ی بین آواها و حروف می گذارد

2 – تاکید بر معنا که در خواندن، معنا را بر رمزگشایی ترجیح می دهد مثل ببین و بگو در کتاب های بخوانیم

در پایه ی اول :

در خواندن باید بیاموزیم که بر ابعاد مناسب واژه ها، حروف، جملات و متن تمرکزکنند تا خواندن ما موثرتر خوانده و درک شود .

در سال اول با آموزش حروف الفبا و مهارت های اولیه ی خواندن هدف ها و توانایی

بلند خوانی و صامت خوانی متن ساده رمزبرگردانی نمادهای نوشتاری، توانایی دریافت ارتباط معنایی یک متن سادهتوانایی برسی متن ساده و کوتاهتوانایی به کارگیری کارافزارهای مناسب در خواندنتوانایی عادات مطلوب در خواندنگسترش دایره ی دید در خواندن است که در قالب فعالیت های کتاب بخوانیم و قسمت های دیگر کتاب به این اهداف می رسیم ، از پایه ی دوم به بعد سعی می شود با استفاده از متونی که به زبان ساده تدوین شده اند و هرکدام موضوعی خاص را دنبال می کنند پیام اصلی درک شود .

در پایه ی دوم :

فعالیت گوش کن و بگو : ارزش یابی میزان درک دانش اموز از مطالب متن درس و دریافت پیام درس

با شروع سال سوم تاکید خواندن از یادگیری خواندن به خواندن برای یادگیری منتقل می شود.

مثال : به دانش آموزان مقاله ای کوتاه درباره ی یک موضوع داده شده تا حداقل بخشی از محتوای مقاله را فراگیرند و به خاطر بسپارند.

در پایه ی چهارم

فعالیت های بخوانیم ، قسمت درک و دریافت : ارزش یابی میزان درک دانش آموزان از مطالب درسی است و معلم در میابد که دانش اموز تا چه حد کحتوی و یام درس را دریافت کرده و هم دانش آموز مفاهیمی که درک نکرده را از زبان هم کلاسی هایش می شنود و خلا اطلاعاتی خود را جبران می کند .

واژه آموزی و واژگان :

یکی از راه های واژه آموزی کشف روابط مفهومی واژگان به صورت های زیر است .

هم مفهومی :

خواندن یک طبقه از واژگان که ارتباط معنایی با هم دارند .

هم معنایی :

سپهر : آسمان

تضاد معنایی :

خواندن دو کلمه که از نظر معنای مغهومی مخالف هستند ، راهی برای واژه اموزی هستند. مانند شب و روز، سرد و گرم

کلمه های متشابه :

صورت املایی و گفتاری یکسانی دارند مانند : ( شیر جنگل، شیر خوردنی، شیر آب )

یا مانند هم نوشته نمی شوند ولی از نظر گفتاری هم آوا هستند مانند (خوار، خار) (ثواب، صواب)

روان خوانی :

هدف توسعه ی توانایی خواندن نماد های نوشتاری و تصویری، توانایی دریافت ارتباط معنایی در بخش های یک متن ساده، توانایی درک پیام اصلی متن ساده و ...

با هم بخوانیم :

زمینه ای مناسب برای زبان آموزی .

در پایه ی پنجم

با استفاده از فعالیت های درک و دریافت، واژه اموزی و گسترش واژگان ، هم مفهومی، هم معنایی و تضاد معنایی، کلمه های متشابه، نکته و گفت و شنود سعی می شود با توسعه ی سرعت بخشیدن و توانایی و گسترش در تمام مهارت های خواندن دانش آموز پیشرفت کند . مثلا در هم مفهومی : خواندن یک طبقه از وژگان که ارتباط معنایی با هم دارند .

مانند واژه های زیر که همه از نظر مفهومی با واژه ی سفر در یک فضا قرار می گیرند.

سفر، چمدان، بلیت، اتوبوی، مسافر،  ...    و یا مثال های دیگر

 

 منابع : آموزش خواندن ( روش های مطالعه ) مولفان دکتر محمد رضا سنگری - فاطمه صغری علیزاده ، کتاب معلم ( راهنمای تدریس ) ، پایه اول تا پنجم ، خود اموز روش تدریس فارسی ( کد 1014 )

با تشکر از استاد محترم سرکار خانم حسینی لر

نوشته شده توسط زهره محمدي در 4:17 |  لینک ثابت   •